İleri diz kireçlenmesinde artık merdiven çıkmak, yürümek veya gece rahat uyumak bile zorlaşabilir. Diz protezi gündeme geldiğinde hastaların en sık merak ettiği konulardan biri, robotik cerrahinin gerçekten ne yaptığıdır. Robotik diz protezi ameliyatında operasyonu robot tek başına gerçekleştirmez. Cerrah, dizin anatomisini ve bağ dengesini değerlendirir; robotik sistem ise hazırlanan planın hassas ölçümlerle uygulanmasına yardımcı olur. Amaç yalnızca protez yerleştirmek değil, hastanın diz yapısına uygun ve dengeli bir eklem oluşturmaktır.
Robotik Diz Protezi Nedir?
Robotik diz protezi, hasarlı diz yüzeylerinin çıkarılması ve protez parçalarının yerleştirilmesi sırasında bilgisayar destekli robotik teknolojiden yararlanılan bir ameliyattır. Uygulanan temel işlem klasik diz proteziyle aynıdır; farklılık, planlama ve kemik hazırlama aşamalarında robotik sistemin cerraha ölçüm ve kontrol desteği sunmasıdır.
Robotik sistem dizin üç boyutlu modelini oluşturabilir, kemik kesilerinin konumunu hesaplayabilir ve bağların farklı hareket açılarındaki gerginliğini değerlendirebilir. Cerrah planı değiştirebilir ve robotik aracı ameliyat boyunca kendisi kontrol eder.
Robotik Diz Protezi Kimlere Yapılır?
- İleri evre diz kireçlenmesi ve belirgin kıkırdak kaybı
- Dinlenme sırasında veya geceleri devam eden diz ağrısı
- Yürüme, merdiven çıkma ve günlük işlerde ciddi zorlanma
- İlaç, enjeksiyon ve fizik tedaviden yeterli yarar görülmemesi
- Dizde eğrilik, hareket kısıtlılığı veya eklem sertliği
- Yaşam kalitesini belirgin şekilde bozan eklem hasarı
Kireçlenme dizin yalnızca bir bölümündeyse robotik kısmi diz protezi, eklemin birden fazla bölümü etkilenmişse robotik total diz protezi düşünülebilir. Karar; muayene, ayakta basılarak çekilen röntgenler ve hastanın beklentileri birlikte değerlendirilerek verilmelidir.
Robotik Diz Protezi Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Kullanılan robotik sisteme göre hazırlık ve uygulama ayrıntıları değişebilir. Bazı sistemlerde ameliyat öncesinde bilgisayarlı tomografi kullanılırken bazı sistemler ameliyat sırasında yapılan ölçümlerle üç boyutlu model oluşturur.
Robotik diz protezi ameliyatının temel aşamaları şöyledir:
- Kişiye Özel Planlama: Dizin kemik yapısı, bacak ekseni ve hasarlı bölgeleri değerlendirilir. Protezin boyutu, açısı ve tahmini yerleşimi planlanır.
- Dizin Robotik Sisteme Tanıtılması: Ameliyat sırasında kemiklere yerleştirilen takip aparatları ve belirlenen anatomik noktalar aracılığıyla dizin konumu sisteme aktarılır.
- Bağ Dengesinin Ölçülmesi: Diz farklı açılarda hareket ettirilerek iç ve dış bağların gerginliği değerlendirilir. Cerrah gerekirse plan üzerinde değişiklik yapar.
- Hasarlı Yüzeylerin Hazırlanması: Robotik kol veya robotik yönlendirme sistemi eşliğinde aşınmış kemik ve kıkırdak yüzeyler planlanan sınırlar içinde hazırlanır.
- Deneme Protezlerinin Kontrolü: Diz hareket açıklığı, bağ dengesi ve bacak hizası deneme parçalarıyla yeniden değerlendirilir.
- Kalıcı Protezin Yerleştirilmesi: Uygun metal ve dayanıklı plastik protez parçaları kemiğe sabitlenir. Son kontrollerin ardından kesi kapatılır.
Robotik sistem, planlanan çalışma alanının korunmasına yardımcı olur. Bununla birlikte ameliyatın bütün cerrahi kararları ve uygulaması ortopedi cerrahına aittir.
Robotik Diz Protezinin Avantajları Nelerdir?
Robotik teknoloji, kemik kesilerinin ve protez yerleşiminin planlanan ölçülere daha yakın gerçekleştirilmesine yardımcı olabilir. Ameliyat sırasında bağ dengesinin sayısal olarak değerlendirilmesi, protez konumunun hastanın diz yapısına göre ayarlanmasını sağlayabilir.
Çalışmalar robotik sistemlerin cerrahi hizalama ve protez yerleştirme hassasiyetini artırabildiğini göstermektedir. Ancak bu teknik doğruluk, her hastada daha az ağrı, daha hızlı iyileşme veya daha uzun protez ömrü garantisi vermez. Uzun dönem hasta memnuniyeti; cerrahın deneyimi, doğru hasta seçimi, protez tasarımı ve rehabilitasyon gibi birçok etkene bağlıdır.
Robotik Diz Protezi İle Klasik Diz Protezi Arasındaki Fark Nedir?
Klasik ameliyatta cerrah kemik kesilerini mekanik kılavuzlar ve cerrahi ölçümler yardımıyla gerçekleştirir. Robotik yöntemde ise üç boyutlu dijital planlama, anlık ölçümler ve kontrollü kemik hazırlama teknolojisi kullanılır.
Her iki yöntemde de amaç, ağrılı eklem yüzlerini çıkararak dengeli ve işlevsel bir diz oluşturmaktır. Deneyimli bir cerrah tarafından uygun teknikle gerçekleştirilen klasik diz protezi de etkili bir tedavidir. Robotik sistem cerrahi deneyimin yerine geçmez; cerrahın planlama ve uygulama yeteneğini destekleyen bir araçtır. Robot destekli sistemlerin uzun dönem klinik üstünlüğünü değerlendiren araştırmalar devam etmektedir.
Robotik Diz Protezi Sonrası İyileşme Süreci
Ameliyattan sonra uygun hastalar sağlık ekibinin kontrolünde erken dönemde ayağa kaldırılabilir. Yürüteç veya koltuk değneği kullanım süresi; kas gücüne, dengeye, yapılan protezin türüne ve hastanın genel sağlık durumuna göre değişir.
Fizik tedavi ve egzersizler diz hareket açıklığının kazanılması, kasların güçlendirilmesi ve yürümenin düzenlenmesi açısından önemlidir. Robotik teknoloji kullanılmış olması rehabilitasyon ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Günlük hayata dönüş süresi hastadan hastaya farklılık gösterdiğinden kesin bir gün vermek doğru değildir.
İzmir de Robotik Diz Protezi
Robotik diz protezi kararı yalnızca yaşa veya röntgendeki kireçlenmenin derecesine göre verilmez. Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Op. Dr. Selçuk Öçmen tarafından yapılacak detaylı muayenede ağrının günlük yaşama etkisi, diz hareketleri, bacak ekseni ve daha önce uygulanan tedaviler birlikte değerlendirilebilir. Hastaya total veya kısmi protez gerekip gerekmediği ve robotik yöntemin uygun olup olmadığına detaylıca bakılıp ve kişiye özel tedavi planı uygulanır.
Sonuç
Robotik diz protezi; cerrahın hasta anatomisine uygun bir plan hazırlamasına, kemik kesilerini kontrollü uygulamasına ve bağ dengesini ölçmesine yardımcı olan teknolojik bir yöntemdir. Ameliyatı gerçekleştiren ve bütün kararları veren kişi ortopedi cerrahıdır. Başarılı bir sonuç için robotik sistem kadar doğru hasta seçimi, cerrahi deneyim ve ameliyat sonrası rehabilitasyon da önem taşır.
Sıkça Sorulan Sorular
Robotik Diz Protezinde Yaş Sınırı Var Mıdır?
Tek başına yaş belirleyici değildir. Hastanın ağrı düzeyi, hareket kısıtlılığı, genel sağlık durumu ve ameliyattan beklediği fayda birlikte değerlendirilir.
Robotik Diz Protezi Daha Pahalı Mıdır?
Robotik sistem, görüntüleme ve kullanılan hastane teknolojisi ek maliyet oluşturabilir. Ücret; hastaneye, proteze, robotik sisteme ve sigorta kapsamına göre değişir.
Robotik Sistem Ameliyat Sırasında Durursa Ne Olur?
Cerrah teknik sorunu değerlendirir. Güvenli görülürse ameliyat planı klasik cerrahi araçlarla tamamlanabilir. Hasta güvenliği her aşamada önceliklidir.
Metal Alerjisi Olanlara Robotik Diz Protezi Yapılabilir Mi?
Robotik yöntem metal alerjisini ortadan kaldırmaz. Geçmişte metal reaksiyonu bulunan hastaların ameliyattan önce bunu doktoruna bildirmesi gerekir.
Robotik Diz Protezi Sonrası MR Çekilebilir Mi?
Modern protezlerin çoğunda belirli koşullarla MR çekilebilir. Ancak hasta, görüntüleme öncesinde protezi olduğunu radyoloji ekibine bildirmelidir.
Robotik Diz Protezi Sonrası Spor Yapılabilir Mi?
İyileşme tamamlandıktan sonra yürüyüş, yüzme ve bisiklet gibi düşük darbeli aktiviteler tercih edilebilir. Koşu ve sıçrama içeren sporlar için doktora danışılmalıdır.
Bu yazı bilgilendirme amaçlı olup tanı ve tedavi için değildir. Tanı ve tedavi için uzman hekime başvurunuz.